أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
181
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
و اين ناحيهء سند 21 و سودان 22 است و آن مانند قير سياه است و از نظر ناهموارى به كاسهء لاكپشت مىماند . سند هيچ ارتباطى با اين ندارد و نه آنها [ سنديان ] آبنوس دارند و نه هنديان . ساسم 24 و ساسب ( 25 ) دو واژه براى يك مفهوم است . ابو حنيفه دربارهء آن مىگويد : « برخىها اظهار مىدارند كه اين آبنوس است و برخى ديگر مىگويند كه اين شيز 25 است » . او سپس اين ادعا را با اين سخنان رد مىكند : « اين هر دو درخت براى [ تهيهء ] كمان عربها مناسب نيست . آن را از ساسم مىسازند كاسهء عربها به نام « شيزى » 26 مشهور است . اصمعى مىگويد : « شيز به چنان كلفتى كه از آن بتوان كاسه تراشيد نمىرسد 27 » . در واقع نيز كاسهء عربها از چوب ضبر 28 كه در كوههاى سرات 29 مىرويد [ ساخته مىشود ] ، و اين گردو است اما فقط بار نمىدهد . سپس اين كاسهها بر اثر چربى سياه مىشوند و به اين ترتيب به شيزى 30 شباهت پيدا مىكنند . اين امكانپذير است . [ عربها ] ابتدا كاسه از شيزى نداشتند . معروف است كه [ كاسه ] ارتباطى با اين درخت ندارد . بخش عمدهء درختان ميس 31 را در عمان مىيابيم . ميس درختى بزرگ شبيه بيد است . هنگامى كه درخت تازه است بخش درونى [ چوب ] سفيد است و در پيرى سياه مىشود . از اين درخت به علت تنومند بودنش ميز مىسازند . ( 1 ) . صورتهاى ديگر : آبنوس ، آبنوس - Lane ، 10 ؛ يونانى ( ديوسكوريد ، I ، 105 ) - Diospyros ebenum Koen . ؛ سراپيون ، 1 ؛ ابو منصور ، 48 ؛ ابن سينا ، 41 ؛ غافقى ، 8 . اين عنوان در Picture ، 108 درج شده است . ترجمهء روسى آن منابع عربى ، II ، 141 - 142 . ( 2 ) . الجزع . عقيق - كانى با ساختمان لايهاى و لايهها به رنگهاى گوناگون است . الجماهر ، 163 . ( 3 ) . نسخهء الف : منيكو ، نسخهء فارسى : ميكوا . ( 4 ) . بحمرة لكية ، نك . شمارهء 953 . ( 5 ) . الشوحط - Grewia Populifolia L . ؛ عيسى ، 11 89 ؛ II , Low ، 249 . قس . ماللهند ، 205 . ( 6 ) . خشب مصور : منظور بافت طبيعى چوب است . ( 7 ) . فى الهيكل آلات . ( 8 ) . « 11 . و كشتىهاى حيرام نيز كه طلا از افير آوردند چوب صندل از حد زياده و سنگهاى گرانبها از افير آوردند و پادشاه از اين چوب صندل ستونها به جهت خانهء خداوند و خانهء پادشاه و عودها و بربطها براى مغنيان ساخت و مثل اين چوب صندل تا امروز نيامده و ديده نشده است . تورات ، كتاب سوم